Veroorzaakt een varicocèle onvruchtbaarheid?

Te horen krijgen dat je een varicocèle hebt kan best schrikken zijn, zeker als je aan een gezin denkt. Het verband tussen vruchtbaarheid en een varicocèle is niet altijd simpel, dus laten we de verwarring wegnemen en bespreken wat je echt moet weten.

Wat is een varicocèle?

Zie een varicocèle als spataderen, maar dan in je scrotum. Wanneer de kleppen in deze aderen niet goed werken, blijft het bloed eerder staan dan dat het normaal doorstroomt, waardoor de aderen opzwellen. Ze ontstaan vaak in de tienerjaren en blijven daarna aanwezig.

Ongeveer 15-20% van de mannen heeft er een, maar dat loopt op tot 40% bij mannen met vruchtbaarheidsproblemen. Dat is geen toeval, en daarom nemen veel fertiliteitsspecialisten varicocèles serieus.

Veroorzaakt een varicocèle onvruchtbaarheid?

Soms wel, soms niet. Sommige mannen met duidelijke varicocèles verwekken zonder moeite kinderen, terwijl anderen met nauwelijks zichtbare varicocèles worstelen. Dit is wat er mogelijk gebeurt:

Hoe een varicocèle de spermakwaliteit beïnvloedt

Je testikels horen koeler te blijven dan de rest van je lichaam – daarom hangen ze buiten in plaats van binnen. Wanneer er varicocèles ontstaan:

• Verhoogde temperatuur door extra bloed. Zaadcellen kunnen slecht tegen warmte; ze zijn er gevoelig voor.
• Verstoorde doorbloeding. Een goede aanvoer van zuurstof en afvoer van afvalstoffen is essentieel voor de aanmaak van zaadcellen.
• Mogelijke hormonale disbalans. De productie van testosteron kan minder optimaal verlopen.

Het resultaat? Minder zaadcellen, minder beweeglijkheid en vaker afwijkende vormen – een driedubbele tegenvaller voor je vruchtbaarheid.

Hoe lang duurt het voordat een varicocèle onvruchtbaarheid veroorzaakt?

Er is geen vaste termijn. Sommige mannen merken binnen enkele maanden problemen, anderen hebben er ondanks varicocèles jarenlang geen last van. Het hangt af van de ernst, je algehele gezondheid en waarschijnlijk ook genetische factoren waar de wetenschap nog niet alles van weet.

Wordt elke man met een varicocèle onvruchtbaar?

Nee. Veel mannen met een varicocèle worden zonder medische hulp vader. Wat vooral meespeelt:

• Grootte doet ertoe – grotere varicocèles geven vaker problemen.
• Leeftijd speelt mee – jongere lichamen compenseren vaak beter.
• Algehele gezondheid telt – alles werkt beter wanneer je goed voor je lichaam zorgt.

Diagnose van varicocèle en vruchtbaarheidsproblemen

Maak je je zorgen over wat er beneden gebeurt? Laat je dan eerst onderzoeken.

Veelvoorkomende symptomen om op te letten

Je kunt het volgende opmerken:

• Een vreemd, wormachtig gevoel in je scrotum 
• Zichtbare zwelling die lijkt op een tros druiven 
• Zeurende, doffe pijn die komt en gaat 
• Een teelbal die kleiner lijkt dan voorheen

Het kan ook dat je helemaal niets merkt. Veel varicocèles blijven onopgemerkt tot een arts ze tijdens een lichamelijk onderzoek vaststelt.

Medische tests en diagnose

Artsen stellen varicocèles meestal vast via:

• Het klassieke onderzoek waarbij je staand moet hoesten (ze zijn dan beter te voelen door de zwaartekracht)
• Echografie die problemen met de bloedstroom laat zien
• Sperma-analyse als zwanger worden niet lukt

Als je actief probeert zwanger te worden zonder succes, helpen deze onderzoeken bepalen of je varicocèle de oorzaak is of dat er iets anders speelt.

Behandelopties bij varicocèle en vruchtbaarheid

Zodra je weet waar je aan toe bent, heb je verschillende mogelijkheden.

Niet-operatieve aanpak

Bij mildere gevallen of wanneer je niet direct met een kinderwens bezig bent: afwachten en regelmatig laten controleren. Je kunt ook je leefstijl aanpassen om je algehele gezondheid te ondersteunen – houd het koel, bewaak een gezond gewicht en kijk naar producten die helpen om prestaties veilig te optimaliseren. Kleine veranderingen kunnen soms een groot verschil maken.

Operatieve behandelingen voor varicocèle

Als ingrijpen nodig is:

• Varicocelectomie – de chirurg bindt de probleemaders af. Het is alsof je een “weg afgesloten” bord plaatst zodat het bloed een andere route neemt.
• Embolisatie – een radioloog sluit de ader van binnenuit af. Minder snijwerk, vergelijkbaar resultaat.

Verbetert behandeling van varicocèle de vruchtbaarheid?

Het goede nieuws: de cijfers zijn bemoedigend! Na behandeling kan 26-43% van de stellen een zwangerschap bereiken (afhankelijk van eventuele andere vruchtbaarheidsproblemen). 

De kans op voordeel is het grootst als:

• Je zaadcelaantal en -kwaliteit momenteel onder de maat zijn
• Je varicocèle groot genoeg is om te voelen
• Er geen andere grote vruchtbaarheidsbelemmeringen zijn

Tot slot

Onthoud: varicocèles zijn een van de weinige oorzaken van mannelijke onvruchtbaarheid die te verhelpen zijn. Niet elke opgezwollen ader bedreigt je kinderwens, maar aandacht ervoor vergroot je kansen vaak aanzienlijk.

Reproductieve gezondheid draait niet alleen om kinderen krijgen. Deze kwesties aanpakken verbetert vaak ook je algehele kwaliteit van leven. Laat schaamte je niet tegenhouden om de hulp te krijgen die je nodig hebt.

PSA: Terwijl je toch bezig bent, is het slim om je teelballen regelmatig te controleren op tekenen van teelbalkanker. Teelbalkanker neemt toe bij jonge mannen, dus zorg dat je vertrouwd raakt met hoe alles daar beneden aanvoelt. Zie je iets nieuws? Ga dan naar je arts voor een check en voor gemoedsrust.