Ziekte van Peyronie: wat is het en welke behandelingen zijn er?

Hoewel de meeste mannen vooral letten op hoe goed hun penis werkt, kan het uiterlijk net zo belangrijk zijn voor je gezondheid. Een gezond ogende penis is een van de vele tekenen van een goede algehele gezondheid. Mannen met de ziekte van Peyronie — een abnormale kromming van de penis door de vorming van littekenweefsel — kunnen ernstige hart- en vaatproblemen, problemen met de bloedsomloop en schildklierproblemen hebben, en mogelijk zelfs een verhoogd risico op bepaalde kankers.

Toch is een kromme penis niet altijd reden tot ongerustheid. Net als mannen zelf komen penissen in verschillende vormen, maten en standen. Er is geen specifieke graad van kromming die betekent dat je zeker de ziekte van Peyronie hebt, maar er zijn wel signalen om op te letten, zoals een plotselinge of toenemende verandering in de vorm of stand van de penis.

Maak je je zorgen over wat er om de bocht kan zitten? Lees dan verder voor informatie over de oorzaken, symptomen, diagnose en beschikbare behandelingen bij de ziekte van Peyronie.

Wat is de ziekte van Peyronie?

De ziekte van Peyronie ontstaat wanneer littekenweefsel in de penis zorgt voor een abnormale kromming, buiging of zelfs verlies van lengte of omtrek — mogelijk door kleine verwondingen aan de penis (penistrauma) die kunnen ontstaan tijdens ruige seks, sport of andere fysieke activiteiten. Ook andere omgevingsfactoren kunnen een rol spelen bij de vorming van littekenweefsel.

De ziekte van Peyronie kent twee fasen:

• Acuut: In deze fase zorgt de vorming van littekenweefsel voor een zichtbare kromming of verandering in de vorm van de penis, wat pijn kan veroorzaken bij erectie, in slappe toestand of beide. Deze fase duurt zes maanden tot een jaar.
• Chronisch: In deze fase stopt de groei van het littekenweefsel, waardoor de kromming niet verder toeneemt. Problemen met de functie van de penis kunnen echter blijven bestaan, zoals pijn bij erecties en moeite om een erectie te krijgen of te behouden.

Hoewel het zeldzaam is, worden sommige mannen geboren met een kromme penis, wat voor het eerst opvalt rond de puberteit. Als er geen littekenweefsel aanwezig is, wijst dit op peniskromming in plaats van de ziekte van Peyronie. Littekenweefsel is vaak zo duidelijk dat het met de hand te voelen is.

Risicofactoren die samenhangen met de ziekte van Peyronie

Er zijn verschillende risicofactoren die je kans op de ziekte van Peyronie beïnvloeden:

• Leeftijd: Een verhoogd risico op abnormale peniskromming is een van de dingen die bij het ouder worden kunnen optreden.
• Auto-immuunstoornissen: Bepaalde auto-immuunziekten zoals lupus kunnen je risico verhogen.
• Bindweefselstoornissen: Mannen met sclerodermie, de ziekte van Dupuytren en andere bindweefselstoornissen lopen een groter risico.
• Diabetes: Mannen met diabetes die erectiele disfunctie (ED) ervaren lopen een aanzienlijk groter risico.
• Genetica: Als een naaste mannelijke verwant (bijv. vader of broer) de diagnose ziekte van Peyronie heeft, is je risico hoger.

Hoe weet je of je de ziekte van Peyronie hebt

Urologen stellen de ziekte van Peyronie vast bij ongeveer 4% van de mannen tussen 40 en 70 jaar, maar sommige onderzoekers komen tot hogere schattingen. Veel mannen schamen zich om hierover met hun arts te praten, waardoor ze hulp uitstellen tot er ernstige complicaties optreden of helemaal ongediagnosticeerd blijven.

De belangrijkste symptomen van de ziekte van Peyronie zijn:

• Een gebogen/gekromde penis
• Pijnlijke knobbels op de penis
• Pijnlijke erecties
• Slappe erecties
• Aanhoudende penispijn die niet wegtrekt
• Moeite met plassen
• Moeite met seks

Bij de meeste mannen ontstaat littekenvorming (plaques) aan de bovenkant van de penis, wat bij een erectie tot een opwaartse kromming leidt. Wanneer het zich aan de onderkant of zijkant bevindt, buigt de penis merkbaar die kant op. Vorming van plaques aan beide zijden resulteert in een ingedeukt uiterlijk, en deze plaques kunnen zelfs een ring rond de schacht vormen, waardoor een ‘flessenhals’ of zandloper‑vorm ontstaat.

In extreme gevallen kunnen de plaques verkalken en hard aanvoelen als bot, wat hevige pijn tijdens erecties veroorzaakt. Ook kan een man merken dat zijn penis korter of dunner is geworden.

Wanneer medische hulp inschakelen

Let op ongewone veranderingen in het uiterlijk of de functie van je penis en neem contact op met je zorgverlener als deze veranderingen in de tijd verergeren. Als bij jou al de ziekte van Peyronie is vastgesteld, overweeg dan je zorgverlener de volgende vragen te stellen:

• Wat moet ik doen als de kromming toeneemt?
• Denkt u dat een operatie nodig is?
• Wanneer moet ik terugkomen voor een controle?
• Zijn er lotgenotengroepen beschikbaar?

Omdat de ziekte van Peyronie je seksleven aanzienlijk kan beïnvloeden, vinden veel mannen de diagnose somber en zelfs emotioneel belastend om met hun partner te bespreken. Om de intimiteit te behouden kun je je zorgverlener vragen om een verwijzing naar een gekwalificeerde seksuoloog.

Behandelingen

In een minderheid van de gevallen verdwijnt de ziekte van Peyronie spontaan zonder behandeling. Voor anderen zijn er verschillende opties, waaronder indien nodig corrigerende chirurgie. En hoewel het idee van een mes in de buurt van je penis afschrikwekkend kan klinken, bestaan er volop niet‑chirurgische behandelingen. Dit zijn de belangrijkste opties.

Orale medicatie

Je zorgverlener kan ervoor kiezen om tijdens de acute fase orale medicatie voor te schrijven. Veelgebruikte middelen voor orale behandeling zijn vitamine E, carnitine en kalium‑amino‑benzoaat. Onderzoeken naar de effectiviteit laten echter een wisselend beeld zien.

Vitamine E is een goedkope, laagrisico-optie die artsen meestal inzetten vanwege de antioxidant‑eigenschappen, met als doel plaques in de penis te verkleinen. Vroege studies waren niet goed gecontroleerd, en de weinige onderzoeken met controlegroepen toonden geen voordeel boven een placebo.

Carnitine, ook een antioxidant, wordt gebruikt om zwelling bij wonden te verminderen. Helaas liet het in gecontroleerde studies vergelijkbare resultaten als vitamine E zien — niet beter dan placebo.

Kalium‑amino‑benzoaat is een B‑vitaminecomplex dat in beperkte mate de plaque‑grootte kan verkleinen, maar het verhelpt de abnormale kromming niet. Het is bovendien erg duur en kan de maag irriteren, waardoor het op de lange termijn weinig populair is.

Penisinjecties

Mannen met naaldenangst zijn hier wellicht niet enthousiast over, maar het direct injecteren van hoge doses medicatie in de plaque is doorgaans effectiever dan orale behandeling. Injecties worden vaak vroeg in de acute fase overwogen door mannen die een operatie willen vermijden. De belangrijkste injecteerbare middelen bij de ziekte van Peyronie zijn verapamil, interferon en collagenase.

Verapamil is een calciumkanaalblokker die vaak wordt gebruikt bij hypertensie en kan helpen bij pijn en kromming. Bovendien is het een relatief goedkope optie die voor de meeste patiënten toegankelijk is.

Interferon is een eiwit dat het lichaam aanmaakt om ontstekingen te reguleren. Het wordt gebruikt om littekenvorming te vertragen en is daarmee geschikt om plaques te verminderen.

Collagenase wordt van nature in het lichaam geproduceerd en helpt bepaald littekenweefsel af te breken. Het is ook bewezen effectief tegen plaques. In de Verenigde Staten zijn collagenase‑injecties goedgekeurd als behandeling voor mannen met een peniskromming van meer dan 30 graden.

Chirurgie aan de penis

Corrigerende chirurgie aan de penis is niet de meest populaire optie, maar soms wel de laatste zinvolle behandeling bij de ziekte van Peyronie. Artsen behouden chirurgie voor ernstige, invaliderende gevallen die plassen, zitten, seks en andere activiteiten bemoeilijken. De aanbevolen wachttijd is negen maanden tot een jaar nadat de ziekte geen verdere progressie meer vertoont.

Artsen voeren chirurgie aan de penis in grote lijnen op drie manieren uit:

• Verkorten van de zijde van de penis tegenover de plaque
• Verlengen van de zijde van de penis die kromt
• Plaatsen van een prothese om abnormale kromming en ED te corrigeren

Na de ingreep wordt de penis lichtjes verbonden met een drukverband gedurende 24 tot 48 uur, en kunnen antibiotica en pijnstillers worden voorgeschreven. Voor veel mannen is de volgende stap vaak het lastigste onderdeel van het herstel — minimaal zes weken geen seks na de operatie.

Regelmatige controles zijn belangrijk

De ziekte van Peyronie kan variëren van een klein ongemak tot een ingrijpende, ontwrichtende aandoening. Er zijn echter goede behandelmogelijkheden beschikbaar en met de juiste informatie en aanpak is een gezonde penis, een gezond lichaam en een bevredigend seksleven nog steeds mogelijk.

Penisgezondheid is essentieel voor je algehele welzijn, dus zorg voor je penis zoals je voor de rest van je lichaam zou doen (ook als dat gênant voelt). Zoek een erkende uroloog, laat je controleren en blijf minstens eens per jaar op controle gaan. Zo ben je klaar voor wat er ook op je pad komt.